Mục lục

Đau cổ vai gáy bấm huyệt nào? Trả lời nhanh trước khi bạn bắt đầu

Sáng dậy cổ cứng đơ, quay đầu sang phải là nhói, ngồi máy tính đến chiều thì vai nặng như đeo đá. Lúc ấy câu hỏi quen thuộc nhất là đau cổ vai gáy bấm huyệt nào cho nhanh dễ chịu. Với đau mỏi cơ thông thường, có 4 huyệt người ta hay dùng nhất: Phong trì, Phong phủ, Kiên tỉnh và Kiên ngoại du. Cả 4 đều nằm ở vị trí bạn tự với tay tới được, không cần dụng cụ.

Kỹ thuật viên bấm huyệt vùng vai gáy theo kỹ thuật massage cổ truyền tại Massage Cổ Phong
Bấm huyệt vùng vai gáy là thủ pháp cần đúng vị trí và đúng lực

Nhưng bấm huyệt chỉ có ích khi bấm đúng chỗ, đúng lực và đúng lúc. Bài này hướng dẫn cách tìm từng huyệt bằng mốc xương dễ nhận, cách bấm an toàn, thứ tự làm trong 10 phút, những lỗi hay gặp và cả dấu hiệu cho thấy bạn nên đi khám thay vì tiếp tục tự bấm. Kinh nghiệm này đúc kết từ những gì kỹ thuật viên Massage Cổ Phong gặp ở khách hằng ngày, mang tính tham khảo cho đau mỏi thông thường và không thay thế tư vấn của bác sĩ.

Vì sao cổ vai gáy hay đau, cứng đơ?

Đầu người nặng khoảng 4 đến 5 kg, và cả ngày nó được giữ bởi nhóm cơ ở gáy và vai. Khi bạn cúi nhìn điện thoại, đầu chúc về phía trước, những cơ này phải gồng nhiều hơn để giữ cho đầu không rơi xuống. Gồng liên tục thì cơ mỏi, co cứng, và cảm giác đau âm ỉ xuất hiện ở gáy rồi lan dần xuống vai.

Những thói quen thường đứng sau cơn đau:

  • Ngồi làm việc lâu, màn hình thấp hơn tầm mắt: cổ gập ra trước, vai co lên gần tai.
  • Kê gối quá cao hoặc quá thấp: cổ bị vặn lệch cả đêm, sáng dậy cứng một bên. Bạn có thể đọc thêm trong bài ngủ dậy bị đau vai gáy: nguyên nhân và cách xử lý.
  • Căng thẳng, ngủ ít: vai vô thức nhún lên, hàm cắn chặt, cơ gáy không có lúc nào được thả lỏng.

Cơn đau thường lệch một bên: bên phải vì tay phải cầm chuột cả ngày, bên trái vì kẹp điện thoại vào vai. Điều này khá thường gặp và thường liên quan đến thói quen hơn là bệnh nghiêm trọng.

Ai nên cẩn thận và nguyên tắc an toàn khi tự bấm huyệt

Vùng cổ gáy tập trung nhiều mạch máu và dây thần kinh, nên cần thận trọng hơn bấm lưng hay bấm chân. Bạn nên hỏi bác sĩ trước khi tự bấm nếu thuộc một trong các nhóm sau:

  • Người đang đau tăng dần, đau sau chấn thương mới (ngã, va đập, tai nạn).
  • Người có bệnh cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm, hoặc từng được bác sĩ dặn hạn chế tác động vùng cổ.
  • Người dùng thuốc chống đông hoặc có rối loạn đông máu, vì da và mô dễ bầm.
  • Phụ nữ mang thai: đặc biệt huyệt Kiên tỉnh thường được khuyến cáo tránh khi có thai, nên hãy hỏi bác sĩ.

Sau đó là các nguyên tắc khi bấm, nhất là lần đầu:

  • Lực nhẹ đến vừa phải. Cảm giác đúng là hơi tức, hơi tê, hơi nặng nhưng dễ chịu. Nếu đau buốt, đau nhói hay tê lan xuống tay, bạn đã ấn quá mạnh hoặc sai chỗ, hãy dừng lại.
  • Mỗi huyệt khoảng 30 đến 60 giây, lặp lại 2 đến 3 lượt. Bấm lâu hơn không làm hiệu quả tăng thêm, chỉ khiến cơ dễ ê hơn.
  • Ấn thẳng góc rồi xoay tròn nhỏ, không miết mạnh dọc da hoặc đè bằng khuỷu tay.
  • Thở đều. Thở ra từ từ mỗi khi ấn xuống giúp cơ buông lỏng nhanh hơn.
  • Không bấm trên da có vết thương, mẩn đỏ, bầm tím hoặc đang sốt.
  • Ngồi hoặc nằm vững, không bấm khi đang đứng hay đang chóng mặt vì dễ mất thăng bằng.

Bảng tóm tắt 4 huyệt vai gáy nên bấm

Trước khi đi vào từng huyệt, bảng dưới đây giúp bạn nhìn nhanh vị trí và lúc nào nên dùng. Tên huyệt theo cách gọi phổ biến trong Đông y.

HuyệtVị trí dễ nhớHay dùng khiCách bấm
Phong trìHai hõm dưới xương chẩm (chỗ lõm sau gáy, hai bên cột sống cổ)Cứng gáy, nặng đầu, mỏi sau khi ngồi lâuHai ngón cái ấn hướng lên, vào trong; xoay tròn nhẹ
Phong phủHõm ngay giữa gáy, dưới lồi xương chẩmMỏi gáy kèm nặng đầu, căng thẳng, thiếu ngủMột ngón cái hoặc ngón giữa, ấn rất nhẹ, xoay vòng nhỏ
Kiên tỉnhGiữa đường nối đốt sống cổ nhô cao nhất và đỉnh vaiVai co cứng, nặng vai khi ngồi máy tínhNgón cái và các ngón còn lại kẹp, ấn rồi thả theo nhịp thở
Kiên ngoại duCạnh trong xương bả vai, ngang mức phía dưới đốt sống cổ nhô cao nhấtĐau lan dọc vai, mỏi bả vai một bênNgón cái hoặc dụng cụ tròn nhẹ, ấn và xoay từng vòng nhỏ

Huyệt 1: Phong trì, huyệt quen thuộc nhất cho vùng gáy

Nhiều người hỏi bấm huyệt phong trì có tác dụng gì. Trong Đông y, Phong trì thường được dùng khi cổ gáy cứng, đầu nặng, mỏi sau khi ngồi lâu hay thiếu ngủ. Nói đơn giản, bấm vào đây giúp nhóm cơ ngay dưới hộp sọ bớt gồng và bạn thường thấy đầu nhẹ hơn một chút.

Cách tìm vị trí: đặt hai bàn tay lên sau đầu, hai ngón cái chạm vào hai bên gốc sọ. Lần ngón cái xuống dưới phần xương nhô ở giữa sau đầu (gọi là xương chẩm), bạn sẽ gặp hai hõm mềm nằm hai bên cột sống cổ, giữa hai dải cơ lớn ở gáy. Mỗi hõm chính là một huyệt Phong trì.

Cách bấm:

  1. Ngồi thẳng lưng, hai khuỷu tay chống lên bàn hoặc đặt trước ngực cho vai thả lỏng.
  2. Đặt hai ngón cái vào hai huyệt, các ngón còn lại ôm nhẹ phía sau đầu.
  3. Ấn hướng lên trên và vào trong (về phía giữa mắt), xoay tròn nhỏ.
  4. Giữ 30 đến 60 giây, thở ra chậm. Nghỉ vài giây rồi làm lại 2 đến 3 lượt.

Lưu ý: nếu bạn đang chóng mặt, nhìn mờ hay có cảm giác choáng khi quay đầu, đừng bấm. Hãy ngồi nghỉ và theo dõi, nếu không đỡ thì đi khám.

Huyệt 2: Phong phủ, bấm rất nhẹ khi gáy mỏi kèm nặng đầu

Phong phủ nằm ở vị trí nhạy cảm hơn, vì ngay phía dưới là vùng nối giữa đầu và cột sống cổ. Vì vậy với huyệt này, thông điệp chỉ có một: bấm thật nhẹ. Nó thường được nhắc đến khi mỏi gáy đi kèm nặng đầu, căng thẳng hoặc thiếu ngủ.

Cách tìm vị trí: đưa ngón tay giữa lên đường chính giữa phía sau đầu và trượt từ chân tóc lên trên. Bạn sẽ chạm vào một chỗ lõm nằm ngay dưới lồi xương chẩm, cách chân tóc khoảng một bề ngang ngón cái. Đó là Phong phủ, nằm đúng giữa hai huyệt Phong trì.

Cách bấm: dùng đầu ngón giữa hoặc ngón cái, đặt lên huyệt và ấn nhẹ hướng về phía trước (về phía mắt), xoay vòng rất nhỏ trong khoảng 20 đến 30 giây. Nếu thấy đau nhói, tê hoặc nặng đầu hơn thì thôi ngay và chuyển sang huyệt khác.

Kỹ thuật viên day ấn vùng gáy cho cơ mềm ra trước khi bấm huyệt
Day ấn vùng gáy giúp cơ mềm ra trước khi bấm huyệt

Huyệt 3: Kiên tỉnh, điểm vai co cứng của người ngồi máy tính

Kiên tỉnh nằm ngay trên đỉnh vai, chỗ mà bạn hay vô thức đưa tay lên bóp khi mỏi. Dân văn phòng thường căng nhiều nhất ở đây, nên đây cũng là huyệt dễ cho cảm giác “đã tay” nhất trong cả bài.

Cách tìm vị trí: cúi nhẹ đầu, sờ phía sau cổ sẽ thấy một đốt xương nhô cao nhất, đó là đốt sống cổ thứ 7, trong Đông y gọi là vị trí huyệt Đại chùy. Từ đó, bạn tìm mỏm xương ngoài cùng của vai (mỏm cùng vai). Kiên tỉnh nằm ở điểm giữa của đoạn nối hai mốc này, trên phần cơ dày nhất của đỉnh vai.

Cách bấm: dùng bàn tay đối bên (tay phải bóp vai trái và ngược lại), đặt ngón cái phía sau, các ngón còn lại phía trước vai rồi kẹp nhẹ khối cơ. Ấn xuống 5 đến 7 giây, thả ra, lặp theo nhịp thở chậm trong 1 phút.

Nếu bạn đang mang thai, hãy bỏ qua huyệt này và hỏi bác sĩ sản khoa. Đây là điểm thường được khuyến cáo thận trọng trong thai kỳ.

Huyệt 4: Kiên ngoại du, giúp những cơn đau lan dọc bả vai

Khi cơn đau không dừng ở gáy mà lan xuống cạnh bả vai, Kiên ngoại du là điểm đáng chú ý. Huyệt này nằm hai bên lưng trên, thường gặp ở người hay gập lưng khi làm việc hoặc xách đồ một bên vai.

Cách tìm vị trí: vẫn lấy đốt xương cổ nhô cao nhất làm mốc. Đếm xuống một đốt nữa là đốt sống ngực đầu tiên. Từ đó đo ngang ra ngoài khoảng bốn ngón tay (chừng 3 thốn, tức khoảng bốn ngón tay chụm lại của chính bạn), bạn sẽ đến phần cạnh trong của xương bả vai phía trên. Khu vực hơi lõm và căng ở đây chính là Kiên ngoại du.

Cách bấm: vì khó với tay tới, bạn có thể đứng quay lưng vào góc tường, đặt một quả bóng tennis giữa lưng và tường rồi nghiêng nhẹ người để bóng ép vào điểm căng. Hoặc nhờ người thân dùng ngón cái ấn nhẹ, xoay tròn nhỏ khoảng 30 đến 60 giây mỗi bên. Tránh ấn trực tiếp lên xương bả vai và tránh dùng lực mạnh vào sát cột sống.

Massage làm mềm vùng cơ vai gáy đang co cứng
Massage làm mềm vùng cơ vai gáy đang co cứng

Đau cổ vai gáy bên phải (hoặc bên trái) thì bấm huyệt nào?

Trong 4 huyệt trên, 3 huyệt đi theo cặp hai bên (Phong trì, Kiên tỉnh, Kiên ngoại du). Khi bạn đau lệch một bên, đừng chỉ ấn mỗi chỗ đau mà hãy làm như sau:

  • Ưu tiên bên đang đau: bấm Kiên tỉnh và Kiên ngoại du ở phía vai đau trước, sau đó Phong trì bên đó.
  • Bấm nhẹ bên còn lại: cơ hai bên cổ liên quan chặt chẽ, nên làm cân bằng thường giúp bạn dễ chịu hơn.
  • Kết thúc bằng Phong phủ: ấn rất nhẹ để cả vùng gáy dịu xuống.

Nếu cơn đau lệch một bên kèm tê tay, đau lan xuống cánh tay hoặc kéo dài nhiều ngày, hãy xem phần đi khám ở bên dưới. Lúc ấy vấn đề có thể không nằm ở cơ.

Quy trình 10 phút bấm huyệt mỏi vai gáy tại nhà

Nếu bạn muốn một trình tự gọn để áp dụng ngay vào buổi tối hay giờ nghỉ trưa, đây là cách làm khoảng 10 phút:

  1. Làm ấm (2 đến 3 phút): đắp khăn ấm lên vai gáy hoặc tắm nước ấm. Xoay vai nhẹ vài vòng ra trước và ra sau.
  2. Phong trì (2 phút): hai ngón cái ấn lên và vào trong, 3 lượt, mỗi lượt khoảng 30 đến 40 giây.
  3. Kiên tỉnh (2 phút): bóp kẹp từng bên vai, ấn rồi thả theo nhịp thở.
  4. Kiên ngoại du (2 phút): dùng bóng tennis tựa tường hoặc nhờ người thân hỗ trợ.
  5. Phong phủ (30 giây): ấn rất nhẹ ở giữa gáy.

Làm đều mỗi ngày hoặc cách ngày thường hợp lý hơn ấn thật mạnh một lần. Muốn bổ sung cho phần bấm huyệt, bạn có thể thử vài động tác trong bài bài tập cổ vai gáy tại nhà để cơ được vận động nhẹ nhàng, đỡ cứng trở lại.

Những lỗi thường gặp khiến cổ đau hơn sau khi bấm

  • Ấn quá mạnh, quá lâu: sáng hôm sau cơ ê hơn trước. Mạnh tay không có nghĩa là hiệu quả hơn.
  • Bấm ngay sau chấn thương mới hoặc sau buổi tập nặng: mô đang tổn thương, ấn vào có thể khiến tình trạng nặng thêm. Hãy chờ vài ngày.
  • Chỉ xử lý triệu chứng, không chỉnh thói quen: nếu ngày nào cũng cúi đầu nhìn điện thoại hay để màn hình thấp, cơn đau sẽ quay lại dù bạn bấm giỏi đến đâu.
Người đưa tay lên xoa gáy khi cổ mỏi cứng
Cổ gáy mỏi cứng là cảm giác rất nhiều người làm việc lâu gặp phải

Muốn cơn đau bớt quay lại, hãy nâng màn hình ngang tầm mắt, cứ 30 đến 45 phút đứng dậy xoay vai một lần và chọn gối vừa cổ để khi nằm cổ không bị gập.

Bài kỹ thuật massage trị liệu đau vai gáy giải thích khá rõ từng thủ pháp được dùng cho vùng này. Còn nếu băn khoăn vì sao mỗi người cần một cách làm khác nhau, bạn có thể đọc thêm bài đau cổ vai gáy có nên massage.

Khi nào nên dừng tự bấm huyệt và đi khám bác sĩ?

Tự chăm sóc tại nhà phù hợp với đau mỏi cơ thông thường. Bạn nên dừng lại và gặp bác sĩ nếu thấy:

  • Tê, yếu tay hoặc đau lan xuống cánh tay: có thể liên quan đến dây thần kinh hoặc cột sống cổ.
  • Chóng mặt, nhìn mờ, buồn nôn, ù tai đi kèm đau cổ.
  • Sốt kèm cứng cổ, đau cổ dữ dội không rõ lý do.
  • Đau sau chấn thương như ngã, va đập, tai nạn giao thông.
  • Đau kéo dài trên 2 đến 3 tuần dù đã nghỉ ngơi, chỉnh tư thế và bấm nhẹ đều đặn.
  • Đau tăng về đêm, làm bạn tỉnh giấc hoặc không nằm yên được.

Bấm huyệt chỉ là biện pháp hỗ trợ thư giãn, không thay cho thăm khám và điều trị y khoa.

Người gục đầu lên bàn làm việc vì mệt mỏi
Làm việc liên tục không nghỉ là nguyên nhân thường gặp khiến cổ vai gáy căng cứng

Câu hỏi thường gặp về bấm huyệt vai gáy

Đau cổ vai gáy bấm huyệt nào là hiệu quả nhất?

Không có một huyệt nào “tốt nhất” cho mọi người. Với đau mỏi thông thường, 4 huyệt Phong trì, Phong phủ, Kiên tỉnh và Kiên ngoại du thường được dùng nhiều nhất vì nằm đúng vùng cơ hay căng. Bạn nên làm kết hợp, bấm nhẹ và theo dõi cảm giác của mình.

Bấm huyệt chữa đau vai gáy tại nhà có hiệu quả không?

Với đau mỏi do tư thế hoặc căng thẳng, bấm nhẹ thường giúp cơ dễ chịu hơn tạm thời. Hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân và thói quen sinh hoạt. Nếu đau do tổn thương cột sống hoặc thần kinh, bấm huyệt tại nhà không thay thế được việc điều trị.

Bấm huyệt phong trì có tác dụng gì?

Phong trì thường được dùng để giảm cảm giác cứng gáy, nặng đầu sau khi ngồi lâu hoặc căng thẳng. Huyệt nằm ở hõm dưới xương chẩm, hai bên cột sống cổ. Bạn bấm nhẹ bằng hai ngón cái, xoay tròn 30 đến 60 giây.

Đau cổ vai gáy bên phải bấm huyệt nào?

Bạn có thể ưu tiên Kiên tỉnh, Kiên ngoại du và Phong trì ở bên phải, sau đó bấm nhẹ bên trái để cân bằng, rồi kết thúc bằng Phong phủ. Luôn dùng lực nhẹ và dừng ngay nếu đau tăng hay tê tay.

Bấm huyệt mỏi vai gáy xong thấy ê có bình thường không?

Cảm giác hơi ê nhẹ vài giờ thường gặp khi cơ vừa được tác động, nhất là lần đầu. Nếu đau nhiều hơn, kéo dài sang hôm sau hoặc xuất hiện vết bầm, hãy giảm lực lần sau hoặc ngưng và hỏi chuyên gia.

Phụ nữ mang thai có tự bấm huyệt vai gáy được không?

Phụ nữ mang thai cần hỏi bác sĩ trước khi bấm bất kỳ huyệt nào, đặc biệt Kiên tỉnh thường được khuyến cáo thận trọng. Không nên tự làm khi chưa có ý kiến chuyên môn.

Lời khuyên cuối: bấm nhẹ, đều, và biết lúc nào nên dừng

Bốn huyệt Phong trì, Phong phủ, Kiên tỉnh, Kiên ngoại du đều tìm được bằng mốc xương dễ nhận. Bấm nhẹ đến vừa, 30 đến 60 giây mỗi huyệt, thở đều, tránh khi có chấn thương hay dấu hiệu bất thường, và chỉnh lại màn hình, gối, thói quen ngồi vì đó mới là gốc của cơn đau.

Tự bấm tiện nhưng có giới hạn: bạn khó với tới bả vai và dễ ấn lệch chỗ hoặc quá lực. Nếu cổ vai gáy đau âm ỉ tái đi tái lại, Massage Cổ Phong luôn sẵn sàng hỗ trợ. Ở đó, buổi massage cổ vai gáy bấm huyệt cổ truyền bắt đầu bằng việc kỹ thuật viên hỏi bạn đau ở đâu, bao lâu, có bệnh nền hay đang dùng thuốc không, rồi làm mềm cơ trước khi bấm và chỉnh lực theo cảm nhận của bạn. Bạn có thể nhắn hỏi trước, không cần đặt lịch ngay. Nếu băn khoăn nên đi bao lâu một lần, bài tần suất massage cổ vai gáy và bài massage cổ vai gáy giảm đau có gợi ý dễ theo.

Để lại một bình luận